ผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ รักษาอาการชามือด้วยการผ่าตัดส่องกล้อง

พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือเกิดจากเส้นประสาท Median Nerve ถูกกดทับ มักพบในคนที่ใช้มือบ่อย หรือใช้งานที่ต้องงอข้อมือทั้งขึ้นและลงเยอะๆ
แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาท เมื่อรักษาด้วยวิธีอื่น 3–6 เดือนไม่ดีขึ้น หรือมีอาการชารุนแรง กล้ามเนื้อมือลีบ
การผ่าตัดมี 2 แบบ คือผ่าตัดเปิด และผ่าตัดส่องกล้อง ซึ่งการผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทแบบส่องกล้องเจ็บน้อย ฟื้นตัวเร็วกว่า
หลังผ่าตัดควรดูแลแผลไม่ให้โดนน้ำ ทำตามแพทย์แนะนำ หมั่นกำ–แบมือบ่อยๆ เพื่อป้องกันข้อติด และควรระวังภาวะแทรกซ้อน เช่น แผลติดเชื้อ หรือเส้นประสาทถูกกระทบกระเทือน

Table of Contents

โรคพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ คืออะไร

ภาพแสดงการผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ (Carpal Tunnel Release)

ที่มา: Johns Hopkins Medicine. Carpal Tunnel Release. Available from: https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/carpal-tunnel-release

โรคพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือเกิดจากการที่เส้นประสาทกลางข้อมือ (Median Kerve) ถูกเอ็นยึดคาร์ปัล (Transverse Carpal Ligament) กดทับต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน
สาเหตุมาจากพฤติกรรมการใช้ข้อมือผิดท่า รวมไปถึงมีการใช้งานมือ และข้อมือที่มากเกินไป เช่น การทำงานบ้าน การขับขี่ยานพาหนะ การทำงานที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์มือถือ เป็นระยะเวลานาน
ผู้ป่วยจะมีอาการชาบริเวณนิ้วหัวแม่มือ ชี้ กลาง ไปจนถึงนิ้วนางครึ่งซีก มืออ่อนแรง หยิบจับของได้ยาก

การผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ คืออะไร

การผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ คือ การตัดเอ็นยึดคาร์ปัล (Transverse Carpal Ligament) เพื่อบรรเทาแรงกดบนเส้นประสาทกลางข้อมือ (Median Nerve)

ทำไมจึงควรรักษาพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ

หากเกิดพังผืดกดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ แล้วปล่อยไว้ ไม่รีบเข้ารับการรักษา จะทำให้เส้นประสาทถูกกดเป็นระยะเวลานาน จนอาจทำให้เส้นประสาทบริเวณดังกล่าวถูกทำลายอย่างถาวร แม้ผ่าตัดพังผืดออกแล้ว คนไข้อาจไม่สามารถกลับมาใช้มือตามปกติได้

จำเป็นต้องผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือไหม อาการแบบไหนที่ต้องทำการผ่าตัด

รักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้วไม่ดีขึ้น: การรักษาพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือในเบื้องต้น แพทย์จะแนะนำให้คนไข้ หลีกเลี่ยงการงอข้อมือนานๆ พักการใช้งานข้อมือเป็นระยะ ใส่อุปกรณ์ประคองข้อมือขณะนอนหลับ ให้กินวิตามินบี หรือยาแก้ปวดปลายประสาท หรืออาจจะฉีดสเตียรอยด์บริเวณใกล้เส้นประสาท ในกรณีที่รักษาไปแล้ว 3-6 เดือน แต่ยังไม่ดีขึ้น แพทย์จะแนะนำให้พิจารณาผ่าตัดเพื่อรักษา
มีความเสียหายของเส้นประสาท: การตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อและการนำไฟฟ้าของเส้นประสาท (EMG และ NCV) พบว่ามีการกดทับหรือความเสียหายของเส้นประสาทกลางข้อมือ (median nerve) อย่างมีนัยสำคัญและต่อเนื่อง
กล้ามเนื้ออ่อนแรง: ไม่สามารถกำมือได้แน่น มีปัญหาในการหยิบจับสิ่งของ หรือมีการลีบของกล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือ

เมื่อไหร่ที่แพทย์แนะนำผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ

ในกรณีที่รักษาข้างต้นไปแล้วใน 3-6 เดือน แต่ยังไม่ดีขึ้น คนไข้อาจรู้สึกชาบริเวณมือทั้งวัน ไปจนถึงนิ้วหัวแม่มือลีบ ออกแรงไม่ได้ ในกรณีที่ปล่อยไว้นานอาจจะไม่สามารถงอนิ้วหัวแม่มือได้ ส่งผลให้หยิบจับของไม่ได้ หรือเมื่อมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงร่วมด้วย แพทย์จะแนะนำให้พิจารณาผ่าตัดเพื่อรักษา และหากคนไข้เป็นหนักมากจนกล้ามเนื้อลีบ การผ่าตัดพังผืดอย่างเดียวอาจจะไม่หายขาด จำเป็นต้องทำอย่างอื่นเพิ่มเติมตามการพิจารณาของแพทย์

การผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ มีกี่แบบ

ในปัจจุบัน การผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือสามารถทำได้ 2 วิธี ดังนี้

การผ่าตัดแบบเปิด แผลผ่าตัดจะอยู่บริเวณฝ่ามือเหนือ Transverse Carpal Ligament มีขนาดประมาณ 2-3 เซนติเมตร
การผ่าตัดแบบส่องกล้อง โดยแพทย์จะทำการผ่าตัดผ่านกล้องเอนโดสโคป (Endoscope) แผลผ่าตัดจะอยู่บริเวณรอยพับตรงข้อมือ มีขนาดเล็กประมาณ 1 เซนติเมตร

ขั้นตอนการผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือแบบส่องกล้อง

แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็กยาวประมาณ 1 เซนติเมตร บริเวณใกล้รอยพับของข้อมือ
แพทย์จะสอดเครื่องมือขนาดเล็กที่เรียกว่า ไดเลเตอร์ (Dilators) และ ไซโนเวียลเอลิเวเตอร์ (Synovial Elevators) ในอุโมงค์คาร์ปัล (Carpal Tunnel)
สอดกล้อง Endoscope เข้าไปใน Carpal Tunnel
แพทย์จะใช้ใบมีดที่ติดมากับ Endoscope ตัด Transverse Carpal Ligamen
ดึงอุปกรณ์ออก และปิดแผลด้วยไหมละลายหรือกาวปิดแผลผ่าตัด

ข้อดีของการผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือแบบส่องกล้อง

ปวดแผลผ่าตัดน้อยลง: การเปิดแผลที่เล็กกว่า ลดการบาดเจ็บต่อกล้ามเนื้อโดยรอบ ส่งผลให้การเจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยลง
ไม่เกิดแผลเป็นบริเวณฝ่ามือ: เพราะการเปิดแผลที่ข้อมือ ทำให้ไม่มีโอกาสเกิดแผลเป็นบริเวณฝ่ามือเหมือนการผ่าตัดแบบเปิด ซึ่งหากเกิดขึ้นจะมีผลต่อการใช้งานของมือ ในชีวิตประจำวันของผู้ป่วย
ระยะเวลาฟื้นตัวเร็ว: ผู้ป่วยสามารถใช้งานมือได้ตามปกติและกลับมาทำงานประจำวันได้เร็วกว่าผู้ป่วยที่ผ่าตัดแบบเปิด
ความแม่นยำมากขึ้น การใช้กล้อง Endoscope ทำให้แพทย์มองเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ผ่าตัดได้อย่างแม่นยำ นำไปสู่ผลลัพธ์การผ่าตัดโดยรวมที่ดีขึ้น
ลดความเสี่ยงการติดเชื้อและภาวะแทรกซ้อน แผลผ่าตัดขนาดเล็กทำให้ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ นอกจากนี้ รวมถึงลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เลือดออกมากเกินไปหรือเส้นประสาท Median Nerve ได้รับความเสียหาย

การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ

การผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ เป็นการผ่าตัดเล็ก ฉีดยาชาทำได้ ไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล จึงไม่จำเป็นต้องมีการเตรียมตัวเป็นพิเศษอะไร โดยทั่วไปแล้วควรเตรียมตัวดังนี้

คนไข้ที่กินยาละลายลิ่มเลือด หรือยากดภูมิ จำเป็นต้องหยุดกินยา ปรึกษาเจ้าของไข้ที่จ่ายยาให้ ก่อนเข้ารับการผ่าตัด เพราะยาละลายลิ่มเลือดจะทำให้เลือกหยุดยาก และยากดภูมิจะทำให้แผลหายช้า ส่งผลให้แผลเสี่ยงติดเชื้อได้
ควรงดสูบบุหรี่ก่อนเข้ารับการผ่าตัด เพราะบุหรี่มีส่วนทำให้แผลหายช้า จึงควรงดสูบบุหรี่ก่อนผ่าตัดประมาณ 1 เดือน

หลังผ่าตัดทั้งสองแบบ จะมีการพันแผลให้ โดยผ้าพันแผลจะมีความหนาเพียงพอ ไม่จำเป็นต้องใส่เฝือก

คนไข้สามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติและสามารถใช้งานมือได้เลย แต่แผลจะหายดีภายใน 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด นอกจากนี้ควรดูแลตัวเองหลังผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือด้วยการหลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำ ทำตามที่แพทย์แนะนำย่างเหมาะสม และหมั่นกำ-แบมือบ่อยๆ

การฟื้นตัวหลังผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ คนไข้สามารถใช้งานมือได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงการยกของหนักเกิน 1-2 กิโลกรัม และหลีกเลี่ยงการกำมือแน่นๆ หรือใช้แรงมือเยอะ

หลังจากประมาณ 4 สัปดาห์ คนไข้สามารถเพิ่มการใช้งานมือได้มากขึ้น และสามารถใช้งานได้เป็นปกติหลังจากผ่าตัด 2 เดือน

ความเสี่ยงควรระวังหลังผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ

ภาวะแทรกซ้อนที่มีโอกาสเกิดขึ้นได้ มีดังนี้

แผลติดเชื้อ คนไข้ที่รักษาโดยการฉีดสเตียรอยด์ควรเว้นการผ่าตัดไปก่อน 3 เดือน เพราะเสี่ยงแผลผ่าตัดติดเชื้อได้
โดนเส้นประสาทระหว่างผ่าตัด แต่โดยปกติแพทย์จะมีความระมัดระวังเป็นพิเศษอยู่แล้ว จึงมีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อย
มีเลือดออกจากแผล โอกาสเกิดน้อย

ข้อปฏิบัติหลังการผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ

หลังจากตัดไหมแล้ว แพทย์จะแนะนำให้เริ่มนวดบริเวณแผล รวมกับการใช้ครีมวิตามินอี จะช่วยให้แผลนิ่มลงได้เร็ว และสำหรับคนไข้ที่กังวลเรื่องการเกิดคีลอยด์ แพทย์แนะนำให้ใช้ซิลิโคนชีทแปะ เพื่อลดรอยแผลเป็นและลดโอกาสเกิดคีลอยด์
แนะนำให้กำ-แบมือบ่อยๆ และทำท่า Six Pack Excercise เพื่อช่วยลดอาการบวม

ผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาท ที่ kdms Hospital ดีอย่างไร

ที่ kdms Hospital มีศัลยแพทย์ชำนาญการด้านมือและข้อมือ ช่วยให้ผู้ป่วยวางใจได้ เพราะทีมแพทย์มีความชำนาญในการผ่าตัด ซึ่งการผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือเป็นแบบส่องกล้อง ทำให้รอยแผลเล็กกว่าการผ่าตัดแบบเปิด มีระยะเวลาการฟื้นตัวหลังผ่าตัดที่สั้น ช่วยให้คนไข้กลับมาใช้งานมือปกติได้อย่างรวดเร็ว

สรุป

พังผืดที่ข้อมือ ต้นเหตุของอาการพังผืดกดทับเส้นประสาท ทำให้ชาบริเวณมือและนิ้วมือ คนไข้บางรายอาจกล้ามเนื้ออ่อนแรงร่วมด้วย หากปล่อยไว้ ไม่ได้รับการรักษา จะทำให้ไม่สามารถกลับมาใช้งานมือได้ตามปกติ การรักษามีหลากหลายวิธี แต่หากไม่ผ่าตัดแล้วอาการไม่ดีขึ้น แพทย์จะแนะนำให้ผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือ โดยจะมีทั้งการผ่าตัดแบบเปิด และการผ่าตัดแบบส่องกล้อง โดยทั้งสองวิธีจะมีข้อดีที่แตกต่างกันออกไป ให้คนไข้เลือกได้ตามความต้องการ หลังจากผ่าตัด คนไข้ควรมีการดูแลตัวเองหลังผ่าตัดพังผืดที่ข้อมืออย่างถูกวิธีตามที่แพทย์แนะนำ เพื่อลดโอกาสแผลติดเชื้อ ช่วยให้ฟื้นฟูได้ตามเหมาะสม และควรหมั่นบริหารข้อมือโดยการกำ-แบมือบ่อยๆ รวมไปถึงทำท่า Six Pack Exercise เพื่อลดอาการบวมหลังผ่าตัด และช่วยให้กลับมาใช้งานมือปกติได้เร็วยิ่งขึ้น

บทความโดย นพ.ศุภกร บูรณะวงศ์ตระกูล ศัลยแพทย์ชำนาญการด้านมือ ข้อมือ และแขน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดพังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ (FAQs)

หลังจากผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือแล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำไหม

คนไข้ที่เคยผ่าตัดพังผืดที่ข้อมือแล้ว มีโอกาสที่จะกลับมาเป็นพังผืดอีกได้ประมาณ 10-20% เพราะร่างกายอาจสร้างพังผืดขึ้นมาใหม่โดยที่เราไม่รู้ตัวได้ตลอด แม้จะผ่าตัดเสร็จจนหายดีแล้วก็ตาม