ผ่าตัดไหล่ติด ด้วยเทคโนโลยีส่องกล้อง ครบทุกเรื่องที่ต้องรู้

โรคไหล่ติด (Frozen Shoulder) สร้างความทรมานในชีวิตประจำวันอย่างมาก ตั้งแต่การหยิบของจากที่สูง สวมเสื้อผ้า ไปจนถึงการนอนหลับ บทความนี้เจาะลึกทุกมิติของการ ผ่าตัดไหล่ติด ตั้งแต่สาเหตุ วิธีวินิจฉัย เทคนิค ผ่าตัดไหล่ติด ส่องกล้อง และ ผ่าตัดส่องกล้องเลาะเส้นเอ็น จนถึงการพักฟื้น เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ

Table of Contents

ทำความรู้จักกับ "ภาวะไหล่ติด"

ภาวะไหล่ติด หรือ Adhesive Capsulitis คือการที่เยื่อหุ้มข้อไหล่อักเสบและหนาตัวจนเกิดพังผืด (Capsulitis) การหดรั้งของเยื่อหุ้มข้อ ทำให้ช่องว่างภายในข้อไหล่และความยืดหยุ่นลดลง ส่งผลให้ขยับได้น้อยลง จะเกิดภาวะข้อไหล่ติด และเจ็บปวดรุนแรง โดยเฉพาะช่วงกลางคืน

ระยะของโรคไหล่ติด (3 ระยะ)

ระยะปวด (Freezing Phase) 2–9 เดือน: ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ เริ่มขยับไหล่ได้น้อยลง
ระยะแข็ง (Frozen Phase) 4–12 เดือน: ปวดลดลงแต่ขยับไหล่แทบไม่ได้เลย
ระยะฟื้น (Thawing Phase) 5–24 เดือน: ค่อย ๆ ฟื้นตัว แต่หากรักษาไม่ถูกต้องอาจเสียองศาถาวร

อาการที่ควรสังเกต

ปวดไหล่ตื้อ ๆ โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือขณะพัก
ยกแขนไม่ขึ้น เอื้อมมือรูดซิปหลังหรือหยิบกระเป๋าสตางค์ได้ยาก
ไหล่ตึงรั้งเหมือนมีอะไรล็อกไว้ หมุนแขนเข้า-ออกได้น้อยลงชัดเจน
อาการรุนแรงขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่าทางกะทันหัน
ไหล่ติดขยับได้น้อยลง ทั้งขยับเองและช่วยขยับ (limited active and passive ROM)

แนวทางการวินิจฉัยและการผ่าตัด

แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติละเอียด ตรวจร่างกายเพื่อวัดองศาการหมุนของข้อไหล่ (Range of Motion)

โดยความสามารถในการเคลื่อนไหวลดลง ทั้งแบบขยับเอง และช่วยขยับ (active & passive ROM)

โดยเฉพาะ:

หมุนออก (external rotation) ลดลงชัดเจน
ยกแขน (abduction, forward elevation) ลดลง
เอกซเรย์ (X-ray) ใช้แยกโรคอื่น เช่น ข้อเสื่อม
MRI ใช้เพื่อวางแผนในการผ่าตัดเพราะผู้ป่วยบางรายอาจมีภาวะเอ็นไหล่ฉีกขาดร่วมด้วย

เมื่อไหร่ที่ต้องผ่าตัด?

แพทย์จะพิจารณา ผ่าตัดไหล่ติด เมื่อเข้าเกณฑ์ต่อไปนี้

รักษาด้วยยา กายภาพบำบัด และฉีดยาอย่างเต็มที่นานกว่า 4–6 เดือน แต่อาการไม่ดีขึ้น
ปวดรบกวนการนอนหลับหรือการทำงานอย่างต่อเนื่อง
ไหล่ติดแข็งจนไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ
ผู้ป่วยต้องการฟื้นตัวเร็ว เช่น นักกีฬา Active Lifestyle

การผ่าตัดไหล่ติด มีกี่แบบ? ต่างกันอย่างไร?

การผ่าตัดภาวะไหล่ติด (Frozen shoulder หรือ Adhesive capsulitis) มีวัตถุประสงค์เพื่อคลายการหดรั้งของเยื่อหุ้มข้อไหล่ (capsular contracture) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดและขยับข้อไหล่ได้จำกัด โดยในปัจจุบันสามารถแบ่งวิธีการผ่าตัดออกเป็น 2 วิธีหลัก

1. การดัดข้อไหล่ภายใต้ยาสลบ (Manipulation under anesthesia: MUA)

แพทย์จะทำการขยับและดัดข้อไหล่ในขณะที่ผู้ป่วยอยู่ภายใต้การดมยาสลบ เพื่อให้พังผืด (adhesion) ภายในข้อถูกยืดหรือฉีกออก ส่งผลให้ช่วงการเคลื่อนไหวของข้อไหล่เพิ่มขึ้นทันที

ข้อดี คือใช้เวลาน้อยและไม่ต้องใช้เครื่องมือส่องกล้อง
ข้อจำกัด คือ ไม่สามารถควบคุมตำแหน่งของการปลดพังผืดได้อย่างแม่นยำ และมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น กระดูกหัก (fracture) หรือเอ็นรอบข้อไหล่ฉีกขาด (rotator cuff tear) จึงมักใช้ในบางกรณีที่เหมาะสม หรือใช้ร่วมกับวิธีอื่น

2. การผ่าตัดส่องกล้องปลดเยื่อหุ้มข้อร่วมกับการดัดข้อไหล่(Arthroscopic capsular release with manipulation)

เป็นวิธีมาตรฐานในปัจจุบัน โดยแพทย์จะใช้กล้องส่องข้อ (arthroscope) เข้าไปภายในข้อไหล่เพื่อมองเห็นโครงสร้างอย่างชัดเจน และทำการตัดปลดเยื่อหุ้มข้อที่หดรั้งในตำแหน่งสำคัญ เช่น rotator interval, anterior capsule และ inferior capsule จากนั้นจะทำการดัดข้ออย่างระมัดระวัง (gentle manipulation) เพื่อเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวให้ได้มากขึ้นทันทีหลังการปลดพังผืด

ข้อดี คือ สามารถปลดการตึงของข้อได้อย่างแม่นยำ ลดแรงที่ต้องใช้ในการดัดข้อ และลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของโครงสร้างรอบข้อ

นอกจากนี้ยังสามารถตรวจพบและรักษาความผิดปกติอื่นที่เกิดร่วมกันได้ เช่น เอ็นฉีกขาด หรือการอักเสบของเยื่อบุข้อ (synovitis) ทำให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีและมีความปลอดภัยสูง ซึ่งในปัจจุบันวิธีนี้ถือเป็นแนวทางมาตรฐาน (gold standard) เนื่องจากสามารถแก้ไขสาเหตุของโรคได้ตรงจุด ควบคุมการรักษาได้แม่นยำ และให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าในระยะยาว

การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดไหล่ติด

งดน้ำและอาหารอย่างน้อย 6–8 ชั่วโมง
แจ้งประวัติการแพ้ยา โรคประจำตัว และยาที่กินเป็นประจำ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด
ตรวจความพร้อมของร่างกาย ได้แก่ เลือด เอกซเรย์ปอด และคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG)
นำเสื้อผ้าที่หลวมและสวมง่ายมาใส่วันผ่าตัด

ขั้นตอนการผ่าตัดไหล่ติด ส่องกล้อง

ขั้นตอนการ ผ่าตัดไหล่ติด ส่องกล้อง มีทั้งหมด 4 ขั้นตอนหลัก

วิสัญญีแพทย์ระงับความรู้สึกด้วยการดมยาสลบร่วมกับการฉีดยาชาบล็อกเส้นประสาท (Nerve Block) เพื่อควบคุมอาการปวดหลังผ่าตัด
เปิดแผลขนาดเล็กประมาณ 0.5–1 ซม. รอบข้อไหล่ 2–3 จุดตามตำแหน่งที่วางแผนไว้
สอดกล้อง Arthroscope และเครื่องมือพิเศษเข้าไปเลาะพังผืดที่หนาตัวออกรอบด้าน 360 องศา
ตรวจสอบองศาการเคลื่อนไหวบนเตียงผ่าตัดเพื่อยืนยันว่าไหล่ขยับได้อิสระแล้ว จึงปิดแผลด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ

ตารางการฟื้นตัวหลังผ่าตัดไหล่ติด

ช่วงเวลา	สิ่งที่ทำได้	ข้อควรระวัง
1–2 สัปดาห์	เริ่มขยับแขนทำกิจวัตรเบา ๆ	ทำกายภาพบำบัดทุกวัน
3–4 สัปดาห์	เพิ่มองศาการยกแขน	ประคบเย็น / อุ่นตามนักกายภาพแนะนำ
6 สัปดาห์	กลับทำงานออฟฟิศ / ขับรถได้	หลีกเลี่ยงยกของหนักเกิน 5 กก.
3 เดือน	ออกกำลังกายเบา–ปานกลางได้	ยังคงทำกายภาพต่อเนื่อง
4–6 เดือน	กลับเล่นกีฬาที่ต้องใช้ไหล่ได้เต็มที่	ติดตามผลกับแพทย์ทุก 6–8 สัปดาห์

ข้อปฏิบัติสำคัญหลังผ่าตัดไหล่ติด

ทำกายภาพบำบัดทันทีและต่อเนื่อง หากไม่มีการกายภาพมีโอกาสที่พังผืดจะกลับมาใหม่
ประคบเย็น 15–20 นาที ทุก 2–3 ชั่วโมง ใน 48 ชั่วโมงแรกเพื่อลดบวม
รักษาความสะอาดของแผล ไม่ให้ถูกน้ำจนกว่าแพทย์จะอนุญาต
กินยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
มาตรวจตามนัดทุกครั้งเพื่อประเมินองศาการเคลื่อนไหวและปรับแผนกายภาพ

กายภาพบำบัดหลังผ่าตัดไหล่ติด

การกายภาพบำบัดหลัง ผ่าตัดไหล่ติด ไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็น เพราะการเลาะพังผืดออกเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ร่างกายต้องได้รับการฝึกให้รักษาองศาการเคลื่อนไหวที่ได้กลับคืนมา

ท่าบริหารพื้นฐานช่วงแรก (1–2 สัปดาห์แรก)

Pendulum Exercise: โน้มตัวไปข้างหน้า แกว่งแขนเป็นวงกลมเล็ก ๆ
Wall Climbing: ให้นิ้วไต่ขึ้นกำแพงช้า ๆ เพื่อเพิ่มองศายกแขน
Towel Stretch: ใช้ผ้าขนหนูช่วยดึงแขนขึ้นด้านหลัง
Cross-Body Stretch: ดึงแขนข้ามหน้าอกเพื่อยืดไหล่ด้านนอก

ควรทำท่าบริหารอย่างน้อย 3–5 ครั้งต่อวัน และเข้ารับกายภาพบำบัดกับผู้เชี่ยวชาญอย่างน้อย 2–3 ครั้งต่อสัปดาห์ในช่วง 6 สัปดาห์แรก

การพักฟื้นและผลลัพธ์

การพักฟื้นและโอกาสสำเร็จ (% Success)

Success Rate: สูงถึง 90-95% หากผู้ป่วยทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง
การพักฟื้น: นอนโรงพยาบาลเพียง 1-2 คืน และต้องเริ่มขยับไหล่ทันทีหลังผ่าตัดเพื่อป้องกันพังผืดกลับมาใหม่

ข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้อง

แผลเล็ก: บาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อน้อยมาก
ปวดน้อย: ฟื้นตัวไว ไม่ต้องสะพายแขน (Arm Sling) นานเหมือนผ่าตัดเปิด
แม่นยำ: เห็นรายละเอียดภายในข้อไหล่ชัดเจนผ่านจอ 4K

ข้อปฏิบัติหลังผ่าตัด

บริหารท่าตามที่นักกายภาพแนะนำ “อย่างเคร่งครัด”
ประคบเย็นเพื่อลดบวมใน 48 ชั่วโมงแรก
รักษาความสะอาดของแผลผ่าตัด (ปกติจะใช้พลาสเตอร์กันน้ำ)

การกลับไปใช้ชีวิต

1-2 สัปดาห์: เริ่มใช้แขนทำกิจวัตรเบาๆ เช่น ทานข้าว แปรงฟัน
6 สัปดาห์: เริ่มกลับไปทำงานออฟฟิศหรือขับรถได้
3-4 เดือน: เริ่มออกกำลังกายหรือเล่นกีฬาที่ต้องใช้แขนได้ตามลำดับ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดไหล่ติด

โอกาสเป็นซ้ำน้อยมาก หากการ ผ่าตัดไหล่ติด ส่องกล้อง เลาะพังผืดออกได้ครบถ้วน และผู้ป่วยทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอเพื่อคงองศาการเคลื่อนไหว อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโรคเบาหวานมีความเสี่ยงเป็นซ้ำสูงกว่าปกติ

น้อยกว่าที่คิดมาก เพราะทีมแพทย์ใช้การบล็อกเส้นประสาทเฉพาะจุด (Nerve Block) ร่วมกับการดมยาสลบ ซึ่งช่วยลดปวดได้ดีถึง 24–48 ชั่วโมงแรกหลัง ผ่าตัดไหล่ติด ส่องกล้อง และยาแก้ปวดหลังผ่าตัดช่วยให้ผ่านช่วงนี้ได้สบาย

โรคนี้มีระยะที่หายเองได้ (Self-limiting) แต่ต้องใช้เวลา 1–3 ปี และในบางรายแม้ปวดหายแล้ว แต่อาจเสียองศาการเคลื่อนไหวไปบางส่วน ดังนั้นการ ผ่าตัดไหล่ติด จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยให้ฟื้นตัวเร็วและลดความเสี่ยงสูญเสียองศาการเคลื่อนไหว

แม้ค่าอุปกรณ์ส่องกล้องจะสูงกว่า แต่เมื่อรวมค่าใช้จ่ายทั้งหมด ทั้งค่านอนโรงพยาบาลที่น้อยลง ค่ายาที่ลดลง และการกลับไปทำงานได้เร็วขึ้น ถือว่าคุ้มค่ากว่าในระยะยาว

ได้ แต่ต้องควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ก่อนเข้ารับการ ผ่าตัดไหล่ติด เนื่องจากเบาหวานเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและชะลอการหายของแผล แพทย์จะประเมินและวางแผนร่วมกับทีมอายุรกรรมก่อนทำการผ่าตัด

บทความโดย: นพ.พงษ์เทพ ณ นคร ศัลยแพทย์ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การกีฬาและข้อไหล่

ปรึกษาอาการก่อนนัดพบแพทย์

พุธ, 06 พ.ค. 2026