ปวดหลังร้าวลงขา คืออะไร อันตรายแค่ไหน และเมื่อไรควรพบแพทย์

ปวดหลังร้าวลงขา คือ เกิดจากเส้นประสาทบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวถูกกดทับ ทำให้เกิดการปวดตามแนวเส้นประสาทจากบริเวณหลังส่วนล่างหรือเอว แล้วลามลงมาตามขา
สาเหตุของปวดหลังร้าวลงขา เช่น หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท (Herniated Disc), กระดูกสันหลังเสื่อม (Spinal Degeneration), การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ หรือ การออกกำลังกายผิดวิธี
อาการปวดหลังร้าวลงขา อาจหายเองได้ แต่ผู้ที่มีอาการร่วมเหล่านี้ควรไปพบแพทย์ ได้แก่ ปวดมากจนส่งผลต่อชีวิตประจำวัน, ชาหรืออ่อนแรงที่ขา, กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้, มีไข้ร่วมกับปวดหลัง หรือ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
การรักษาปวดหลังร้าวลงขาโดย การใช้ยา, กายภาพบำบัด, การฉีดยา หรือ การผ่าตัด

Table of Contents

ปวดหลังร้าวลงขาคืออะไร สังเกตอาการได้อย่างไร

ปวดหลังร้าวลงขา หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Lumbar Radiculopathy คือภาวะที่เส้นประสาทบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวถูกกดทับหรือระคายเคือง ส่งผลให้เกิดการส่งสัญญาณปวดตามแนวเส้นประสาท โดยจะรู้สึกปวดเริ่มจากหลังส่วนล่างหรือเอว แล้วลามลงมาตามขาข้างที่เส้นประสาทถูกกดทับ

ลักษณะเด่นที่ต่างจากปวดหลังทั่วไป

ปวดร้าวลามตั้งแต่เอว สะโพก ต้นขา น่อง ถึงปลายเท้า
ชาขา ชานิ้วเท้า หรือรู้สึกเสียวซ่าตามแนวขา
ปวดแบบแสบร้อน หรือเหมือนถูกไฟช็อตเป็นแนว
มักเป็นข้างเดียว แต่บางกรณีอาจเกิดทั้งสองข้าง
อาการแย่ลงเมื่อนั่งนาน ไอ จาม หรือก้มตัว

หากมีอาการดังกล่าว แม้จะไม่ครบทุกข้อ ก็ไม่ควรชะล่าใจ เพราะอาการปวดหลังร้าวลงขาที่ปล่อยไว้จนเรื้อรังอาจทำให้กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงและส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้

ปวดหลังร้าวลงขา เกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง

การรู้สาเหตุที่แท้จริงช่วยให้แพทย์เลือกวิธีรักษาได้ตรงจุดและหายไวขึ้น โดยสาเหตุที่พบบ่อย มีดังนี้

1. หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท (Herniated Disc)

เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด มักเกิดอาการปวดเฉียบพลันหลังจากก้มยกของหนักผิดท่า โดยหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมาจะกดทับเส้นประสาทโดยตรง ทำให้ปวดร้าวลงขาได้ทันที

2. กระดูกสันหลังเสื่อม (Spinal Degeneration)

พบบ่อยในผู้สูงอายุ เนื่องจากหมอนรองกระดูกสูญเสียความชุ่มชื้นและความยืดหยุ่นตามอายุ แต่ยังพบในคนวัยทำงานที่นั่งทำงานในท่าเดิมนานๆ หรือมีพฤติกรรมนั่งหลังค่อมเป็นประจำ

3. การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ

อุบัติเหตุที่กระแทกบริเวณหลังโดยตรง เช่น ถูกชนจากด้านหลังขณะขับรถ อาจทำให้กระดูกสันหลังเคลื่อนหรือหมอนรองกระดูกเคลื่อนจนกดทับเส้นประสาทได้

4. การออกกำลังกายผิดวิธี

การยกน้ำหนักโดยไม่วอร์มร่างกายก่อน หรือออกกำลังกายผิดท่า เช่น Dead Lift หรือ Squat ที่หลังโก่งผิดปกติ อาจทำให้หมอนรองกระดูกเคลื่อนและกดทับเส้นประสาทได้

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง

ผู้สูงอายุที่มีภาวะกระดูกสันหลังเสื่อม
พนักงานออฟฟิศที่นั่งทำงานติดต่อกันนานกว่า 6-8 ชั่วโมงต่อวัน
ผู้มีน้ำหนักตัวมาก ทำให้กระดูกสันหลังรับน้ำหนักเกิน
ผู้ที่ต้องยกของหนักเป็นประจำในชีวิตประจำวันหรือในการทำงาน
นักกีฬาหรือผู้ออกกำลังกายหนักโดยไม่ดูแลท่าทางที่ถูกต้อง

สัญญาณอันตราย ปวดหลังร้าวลงขาแบบไหนต้องรีบพบแพทย์ทันที

แม้อาการปวดหลังร้าวลงขาบางรายอาจทุเลาได้เองภายในไม่กี่สัปดาห์ แต่หากพบสัญญาณต่อไปนี้ ให้ถือว่าเป็นสัญญาณอันตราย ที่ต้องพบแพทย์ทันที เพราะอาจบ่งบอกถึงภาวะฉุกเฉินทางระบบประสาท

อาการปวดหลังหรือขาแย่ลงอย่างรวดเร็ว จนส่งผลต่อการเดินหรือการใช้ชีวิตประจำวัน
ชาหรืออ่อนแรงที่ขา ยกเท้าไม่ขึ้น หรือเดินลากขา
กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ (Cauda Equina Syndrome – ภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์)
มีไข้ร่วมกับอาการปวดหลัง อาจบ่งชี้ถึงการติดเชื้อบริเวณกระดูกสันหลัง
น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุร่วมกับอาการปวดหลัง อาจเป็นสัญญาณของเนื้องอก

หากมีอาการใดอาการหนึ่งข้างต้น ควรรีบพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลังโดยเร็วที่สุด เพราะการรักษาที่รวดเร็วช่วยลดความเสี่ยงต่อความเสียหายถาวรของเส้นประสาท

วิธีรักษาปวดหลังร้าวลงขา มีอะไรบ้าง

การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ โดยแพทย์จะพิจารณาเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

1.การใช้ยา

ยาต้านการอักเสบกลุ่ม NSAIDs ช่วยลดอาการปวดและการอักเสบ ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยลดการหดเกร็ง และในบางกรณีอาจใช้ยาเฉพาะสำหรับเส้นประสาท เช่น Pregabalin เพื่อลดอาการปวดแบบแสบร้อน

2.กายภาพบำบัด

เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเรื้อรังหรือต้องการหลีกเลี่ยงการใช้ยา วิธีที่นิยม ได้แก่ การใช้เครื่องกระตุ้นไฟฟ้า (TENS) การออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อแกนกลาง (Core Muscle Exercise) การยืดเหยียดกล้ามเนื้อ (Stretching) และการนวดเพื่อคลายกล้ามเนื้อ

3.การฉีดยา (Epidural Steroid Injection)

ฉีดยาสเตียรอยด์เข้าบริเวณรากประสาทโดยตรง เพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวดร้าวอย่างรวดเร็ว มักใช้ในผู้ที่ไม่ตอบสนองต่อยากิน

4.การผ่าตัด

พิจารณาในกรณีที่อาการรุนแรง เช่น ชาหรืออ่อนแรงจนเดินไม่ได้ กลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือการรักษาแบบอื่นไม่ได้ผลภายใน 6-12 สัปดาห์ วิธีที่ใช้ได้แก่ การผ่าตัดหมอนรองกระดูก (Discectomy) การขยายโพรงประสาท หรือการใส่โลหะยึดดามกระดูกสันหลัง

รักษาอาการปวดหลังร้าวลงขาที่ kdms ดีอย่างไร

ผู้ที่มีอาการปวดหลังร้าวลงขา หรือปวดเอวร้าวลงขา ไม่ควรปล่อยให้เป็นเรื้อรัง เพราะอาจส่งผลต่อการใช้ ชีวิตประจำวันได้ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องได้รับการรักษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง มีการวินิจฉัยที่ถูกต้อง แม่นยำ นำไปสู่แผนการรักษาที่ตอบโจทย์คนไข้แต่ละบุคคล

ฉะนั้นการเข้ารับการรักษาที่ kdms Hospital จะช่วยสร้างความมั่นใจ และความอุ่นใจให้กับคนไข้รวมถึงญาติที่คอยดูแลคนไข้ได้ เพราะทุกๆ ขั้นตอนตั้งแต่การวินิจฉัยตลอดจนการติดตามผลการรักษา รวมถึงการฟื้นฟูจากอาการที่เป็นอยู่ จะดูแลโดยแพทย์ และบุคลากรทางการแพทย์ที่มีประสบการณ์และเชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านกระดูกและข้อโดยตรง

สรุป ทำไมปวดหลังร้าวลงขา ถึงไม่ควรปล่อยทิ้งไว้

อาการปวดหลังร้าวลงขาเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าเส้นประสาทกำลังถูกกดทับ ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม กลุ่มเสี่ยงหลัก ได้แก่ ผู้สูงอายุ คนทำงานออฟฟิศ ผู้มีน้ำหนักเกิน และผู้ที่ออกกำลังกายผิดท่า การรักษาในปัจจุบันมีตั้งแต่การใช้ยา กายภาพบำบัด ไปจนถึงการผ่าตัดในกรณีจำเป็น หากสังเกตพบสัญญาณอันตราย เช่น ชาขา อ่อนแรง หรือกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ควรรีบพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเร็วที่สุด

คำถามที่พบบ่อย

อาการเบาๆ บางรายอาจทุเลาได้เองภายใน 4-6 สัปดาห์ด้วยการพักผ่อนและทำกายภาพบำบัดเบื้องต้น อย่างไรก็ตาม หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ หรือมีอาการชา อ่อนแรง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม

ได้ แต่ต้องเลือกประเภทที่เหมาะสม เช่น การว่ายน้ำ เดินช้าๆ หรือการออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ Core ซึ่งช่วยพยุงกระดูกสันหลัง ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่กระแทกหลังหรือก้มหลังเยอะ เช่น วิ่ง กระโดด หรือยกน้ำหนักหนัก จนกว่าอาการจะดีขึ้น

ส่วนใหญ่ไม่จำเป็น ผู้ป่วยมากกว่า 80-90% หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยการใช้ยา กายภาพบำบัด และการฉีดยา แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดเฉพาะในกรณีที่อาการรุนแรงมากหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นเท่านั้น

Sciatica คืออาการที่เกิดจากการกดทับเส้นประสาท Sciatic โดยเฉพาะ ซึ่งเป็นชนิดหนึ่งของ Lumbar Radiculopathy ดังนั้นทั้งสองคำจึงมักหมายถึงอาการเดียวกัน แต่คำว่า Lumbar Radiculopathy ครอบคลุมกว้างกว่า

แนะนำให้นอนตะแคงข้างที่สบาย โดยหนุนหมอนระหว่างเข่าเพื่อลดแรงกดที่กระดูกสันหลัง หรือนอนหงายโดยวางหมอนใต้เข่าเพื่อให้หลังวางราบกับเตียง ควรหลีกเลี่ยงการนอนคว่ำเพราะจะทำให้หลังแอ่นมากขึ้น

บทความโดย ผศ.ป.นพ.วรายศ ตราฐิติพันธุ์ ศัลยแพทย์ชำนาญการด้านกระดูกสันหลัง