กระดูกสันหลังยุบ จากโรคกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ

กระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังเกิดการแตกหักยุบตัว อันเนื่องมาจากโรคกระดูกพรุน
ความหนาแน่นมวลกระดูก (Bone Mineral Density:BMD) ของผู้ที่เป็นโรคกระดูกพรุนนั้น จะต่ำกว่าคนปกติ เพียงแค่การล้ม ก็สามารถทำให้กระดูกสันหลังยุบ หรือแตกหักได้
อาการของโรคกระดูกสันหลังยุบ มักจะเจ็บปวดบริเวณที่กระดูกสันหลังยุบ ซึ่งตำแหน่งที่พบบ่อยคือบริเวณอกต่อเอว และมักจะมีอาการปวดหลังตลอดเวลา
ปัจจัยเสี่ยงของโรคกระดูกพรุน ได้แก่ อายุที่มากขึ้น เพศหญิง น้ำหนักตัวน้อย การใช้ยากลุ่ม steroid การสูบบุหรี่
การวินิจฉัยกระดูกสันหลังยุบ ทำได้โดยเอกซเรย์กระดูกสันหลัง หรือ การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า MRI และใช้การตรวจความหนาแน่นของมวลกระดูกสันหลัง เพื่อยืนยันว่าคนไข้เป็นโรคกระดูกพรุนหรือไม่
การรักษากระดูกสันหลังยุบ จากโรคกระดูกพรุน แบ่งเป็น 3 วิธีหลักๆ คือ
- รักษาด้วยยาลดปวด และแคลเซียม
- การฉีดซีเมนต์เข้าไปในกระดูกสันหลัง
- การผ่าตัด ซึ่งจะทำในผู้ป่วยกระดูกสันหลังยุบแล้วมีการกดเบียดทับเส้นประสาท

กระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังเกิดการแตกหักยุบตัว อันเนื่องมาจากโรคกระดูกพรุน ซึ่งกระดูกของผู้สูงอายุที่เป็นโรคกระดูกพรุนนั้น จะไม่แข็งแรงเหมือนกับกระดูกของผู้สูงอายุปกติทั่วไป ส่งผลทำให้เพียงแค่การล้ม หรือการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันที่ก่อให้เกิดแรงกระแทกปกติบริเวณหลัง ก็สามารถทำให้กระดูกสันหลังยุบ หรือแตกหักได้

Table of Contents

กระดูกสันหลังยุบ อาการเป็นอย่างไร

โรคกระดูกพรุน ถือเป็นโรคเงียบที่ไม่แสดงอาการ ถ้าไม่ได้เกิดอุบัติเหตุล้มจนกระดูกหักยุบ จึงไม่สามารถทราบได้เลยว่าเป็นโรคกระดูกพรุน หากไม่เข้ารับการตรวจความหนาแน่นของมวลกระดูก แต่ในกรณีที่เป็นโรคกระดูกพรุนแล้วเกิดประสบอุบัติเหตุหกล้ม หรือไปทำกิจกรรมที่เสี่ยงทำให้กระดูกสันหลังยุบ เช่น ก้มหลังยกของหนัก ทิ้งตัวลงนั่งแล้วกระแทกแรงเกินไป จะสามารถสังเกตอาการกระดูกสันหลังยุบ ได้ดังนี้

เจ็บปวดบริเวณที่กระดูกสันหลังยุบ

ตำแหน่งที่พบบ่อยคือบริเวณ “อกต่อเอว” หรือที่เรียกว่า “Thoracolumbar Junction” โดยจะรู้สึกปวดช่วงบริเวณกลางหลัง หรือค่อนลงมาบริเวณหลังด้านล่าง ดังนั้น สำหรับผู้ที่เกิดอุบัติเหตุเพียงเล็กน้อย แล้วมีอาการปวดขึ้นเฉียบพลันขึ้นมาทันที ก็อาจสงสัยได้ว่ามีภาวะกระดูกสันหลังยุบ

อาการปวดหลังตลอดเวลา

หากเป็นคนปกติที่ไม่ได้มีอาการกระดูกสันหลังยุบ ไม่ว่าจะนั่ง เดิน ยืน นอน หรือเปลี่ยนท่าทาง โดยปกติแล้วจะไม่ปวด แต่หากเป็นคนที่มีภาวะกระดูกสันหลังยุบ ทุกการขยับตัวจะทำให้รู้สึกปวดหลังได้ หรือแม้แค่นอนแล้วพลิกตะแคงเปลี่ยนท่าก็จะทำให้มีอาการปวดหลังได้อย่างมาก

สาเหตุของกระดูกสันหลังยุบ

สาเหตุหลักของภาวะกระดูกสันหลังยุบ โดยส่วนใหญ่แล้วเกิดจากการล้ม หรือแรงกระแทกบริเวณหลัง ของผู้ป่วยโรคกระดูกพรุน

ซึ่งผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนนั้นจะมี ความหนาแน่นมวลกระดูก หรือ Bone Mineral Density (BMD) ลดลง ทำให้รับแรงกระแทกได้น้อยกว่าปกติ ทั้งนี้ เกณฑ์ในการบ่งชี้ว่าเราเป็นโรคกระดูกพรุนหรือไม่นั้น สามารถวัดได้จากค่า BMD โดยถ้า BMD น้อยกว่า –2.5 ก็จะถือว่าเป็นโรคกระดูกพรุน

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดกระดูกสันหลังยุบ

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญของการเกิดกระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน ได้แก่ ปัจจัยที่ทำให้ความหนาแน่นมวลกระดูกต่ำลง ได้แก่

อายุที่มากขึ้น: จะทำให้ความหนาแน่นของมวลกระดูกต่ำลง
เพศหญิง: มีความเสี่ยงมากกว่าเนื่องจากการสูญเสียมวลกระดูกหลังหมดประจำเดือน
ดัชนีมวลกาย (BMI) ต่ำ: ผู้ที่มีน้ำหนักตัวน้อยมักมีความหนาแน่นของมวลกระดูกต่ำกว่า
ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ (เช่น prednisterone): ถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน รวมถึงยารักษามะเร็งบางชนิด และยากันชัก มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสูญเสียมวลกระดูก
พฤติกรรมการใช้ชีวิต: การสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้า และการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก ซึ่งรบกวนการดูดซึมแคลเซียม
ภาวะเจ็บป่วย: เช่น ไตวาย หรือเป็นโรคที่ต้องผ่าตัดรังไข่ออกจนส่งผลทำให้ขาดฮอร์โมนและทำให้ความหนาแน่นมวลกระดูกลดลง

กระดูกสันหลังยุบ วินิจฉัยอย่างไร

เมื่อผู้สูงอายุประสบอุบัติเหตุเล็กน้อยแล้วมีอาการปวดหลังรุนแรง เข้ามาปรึกษาแพทย์ จะได้รับการตรวจว่ามีภาวะกระดูกสันหลังยุบหรือไม่ด้วยแนวทางในการวินิจฉัยดังต่อไปนี้

เอกซเรย์กระดูกสันหลัง บริเวณที่สงสัยว่ามีการหักยุบ เพื่อยืนยันว่ากระดูกสันหลังยุบจริงหรือไม่
ตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า MRI สำหรับผู้ป่วยที่กระดูกสันหลังยุบแล้วปวดเรื้อรังมาหลายสัปดาห์ไม่หาย โดยการทำ MRI จะช่วยให้เราทราบได้ว่ากระดูกสันหลังที่ยุบนั้นเชื่อมติดกันแล้วหรือยัง รวมถึงยังทำให้ทราบด้วยว่าที่กระดูกสันหลังยุบนั้นมาจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่โรคกระดูกพรุนหรือไม่ เช่น คนไข้อาจมีภาวะเนื้องอกที่บริเวณกระดูกสันหลัง ซึ่งก็อาจทำให้เกิดกระดูกสันหลังยุบตัวได้เช่นกัน
ตรวจความหนาแน่นของมวลกระดูกสันหลัง Bone Mineral Density (BMD) เพื่อยืนยันว่าคนไข้เป็นโรคกระดูกพรุนหรือไม่ ซึ่งถ้าเป็นโรคกระดูกพรุน ก็มีความเสี่ยงที่อาการปวดหลังจะเป็นผลมาจากภาวะกระดูกสันหลังยุบ

กระดูกสันหลังยุบรักษาอย่างไร

สามารถแบ่งได้ออกเป็น 3 วิธีหลักๆ ด้วยกัน ดังต่อไปนี้

1. การรักษากระดูกสันหลังยุบด้วยการไม่ผ่าตัด (conservative treatment)

ในช่วงแรกหลังจากที่ผู้ป่วยเพิ่งล้มหรือประสบอุบัติเหตุมาแล้วกระดูกสันหลังยุบ มีอาการปวดหลังรบกวนการใช้ชีวิต แพทย์จะพิจารณารักษาเบื้องต้นก่อนด้วยการให้ยาลดปวด แคลเซียม และยารักษาโรคกระดูกพรุน ร่วมกับการใส่เสื้อเกราะพยุงหลัง เพื่อดามตัวกระดูกสันหลังจากภายนอก รวมไปถึงยังต้องมีการปรับพฤติกรรม หลีกเลี่ยงการก้ม การยกของหนัก หรือการทำกิจกรรมที่ทำให้เสี่ยงเกิดอุบัติเหตุซ้ำอีกด้วย

ทั้งนี้ กระดูกสันหลังที่ยุบหักสามารถเชื่อมต่อติดกันเหมือนเดิมได้เอง โดยจะใช้เวลาในการรักษาเฉลี่ยอยู่ที่ 4-6 สัปดาห์

2. การรักษากระดูกสันหลังยุบด้วยการฉีดซีเมนต์

หากผู้ป่วยยังมีอาการปวดเรื้อรังไม่หาย และเมื่อตรวจ MRI พบว่ากระดูกสันหลังที่ยุบหักไม่เชื่อมต่อติดกัน (non-union) แพทย์จะพิจารณารักษาด้วยการฉีดซีเมนต์เข้าไปในกระดูกสันหลังเพื่อให้เกิดการยึดติดกัน การฉีดซีเมนต์นั้น แบ่งได้ออกเป็น 2 วิธี ตามอาการความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละราย ดังต่อไปนี้

1.การฉีดซีเมนต์รักษากระดูกสันหลังยุบด้วยวิธี Vertebroplasty

แพทย์จะใช้เข็มเจาะเข้าไปที่กระดูกสันหลังโดยตรง แล้วฉีดซีเมนต์เข้าไปบริเวณข้อกระดูกสันหลังที่ยุบหัก

2.การฉีดซีเมนต์รักษากระดูกสันหลังยุบด้วยวิธี Balloon Kyphoplasty

กรณีที่ผู้ป่วยกระดูกสันหลังยุบหักทรุดตัวมากๆ โดยแพทย์จะใช้อุปกรณ์พิเศษเจาะเข้าไปบริเวณกระดูกสันหลังที่ยุบ จากนั้นจะทำการสอดบอลลูนเข้าไปเพื่อถ่างขยายให้กระดูกสันหลังที่ยุบถูกดันกลับสูงขึ้น ทำให้การยุบตัวลดลง แล้วจึงค่อยฉีดซีเมนต์เข้าไปเพื่อทำให้กระดูกสันหลังยึดติดแข็งตัวกลับสู่สภาพปกติ

การดูแลตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดกระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน

การปฏิบัติเพื่อหลีกเลี่ยงการล้ม กระแทก ในผู้สูงอายุ

ดูแลสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยให้ดี ปลอดภัย ไม่ให้มีความเสี่ยงที่จะทำให้ลื่นล้ม หรือเกิดอุบัติเหตุ เช่น เลือกกระเบื้องปูพื้นที่ช่วยกันลื่น แสงสว่างภายในที่อยู่อาศัยต้องเพียงพอ จัดวางสิ่งของเครื่องใช้ให้เป็นระเบียบ
ตรวจสอบสภาพร่างกาย ถึงความเสี่ยงที่จะล้ม เช่น สายตามีปัญหาหรือไม่ การทรงตัวปกติหรือไม่ มีปัญหาเรื่องกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือไม่
หลีกเลี่ยงการก้ม การบิดตัว หรือการยกของหนัก ให้ใช้วิธีงอสะโพกและเข่าแทน โดยรักษาแนวสันหลังให้ตรงอยู่เสมอ

การปฏิบัติเพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดภาวะกระดูกพรุน

รับประทานแคลเซียม และวิตามินดีเสริม
ออกกำลังกายที่มีการลงน้ำหนักอย่างสม่ำเสมอ (เช่น เดิน เต้นรำ เดินป่า) และการออกกำลังกายแบบแรงต้าน รวมถึงบริหารกล้ามเนื้อหลัง (Back-extensor) เพื่อปรับบุคลิกภาพและลดความเสี่ยงในการเกิดกระดูกหัก
เลิกสูบบุหรี่ และจำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
ควรเข้ารับการตรวจความหนาแน่นของกระดูก (DEXA scan) หากมีอายุมากกว่า 65 ปี หรือมีความเสี่ยงสูง เพื่อตรวจหาภาวะกระดูกบางหรือพรุน

รักษากระดูกสันหลังยุบที่ kdms Hospital ดีอย่างไร

มีการรักษาครบทุกรูปแบบ ทั้งการรักษาโดย การใช้ยา การใช้อุปกรณ์ช่วยดามกระดูกสันหลังภายนอก การฉีดซีเมนต์กระดูกสันหลังยุบ และในกรณีที่ต้องผ่าตัดเนื่องจากกระดูกสันหลังยุบทับเส้นประสาท ก็มีแพทย์เฉพาะทางสามารถดูแลผ่าตัดรักษาให้ได้
มีการตรวจวินิจฉัยด้วยเครื่อง MRI เพื่อให้ทราบแน่ชัดว่ากระดูกสันหลังยุบเชื่อมต่อดีแล้วหรือไม่ หรือเป็นภาวะกระดูกสันหลังยุบจากปัจจัยอื่นๆ เพื่อวางแผนในการรักษาได้อย่างเหมาะสม
มีทีมกายภาพฟื้นฟู ดูแลผู้ป่วยกระดูกสันหลังยุบให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างเป็นปกติ ดูแลทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการรักษา

สรุป

กระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน เกิดจากการล้ม กระแทกบริเวณกระดูกสันหลังของผู้ป่วยโรคกระดูกพรุน ป้องกันได้โดยการลดความเสี่ยงภาวะกระดูกพรุน โดยเฉพาะผู้สูงวัย การเข้ารับการตรวจเช็กความหนาแน่นของมวลกระดูกเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถรู้เท่าทันโรคและวางแผนการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในกรณีของผู้สูงวัยที่ไม่ทราบว่าเป็นโรคกระดูกพรุนหรือไม่ แต่มีอาการปวดหลังเรื้อรังไม่หาย ลุก เดิน นั่ง ทำกิจกรรมเปลี่ยนอิริยาบถแล้วปวดหลังต่อเนื่อง อาจเกิดจากภาวะนี้ได้ ควรรีบมาพบแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัยเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสันหลังยุบ

คำแนะนำสำหรับผู้สูงอายุทั่วไปนั้น สำหรับผู้หญิง แพทย์แนะนำให้ตรวจที่อายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป และสำหรับผู้ชาย แพทย์จะแนะนำให้ตรวจที่อายุ 70 ปีขึ้นไป

ทั้งนี้ ผู้หญิงมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคกระดูกพรุนได้มากกว่า เนื่องจากหลังหมดประจำเดือน ฮอร์โมนของผู้หญิงจะลดต่ำลงมาก ซึ่งส่งผลทำให้มวลกระดูกลดลงอย่างรวดเร็ว ผู้หญิงจึงจำเป็นต้องได้รับการตรวจความหนาแน่นของมวลกระดูกเร็วกว่าผู้ชาย รวมถึงยังจำเป็นต้องสะสมแคลเซียมในช่วงก่อนหมดประจำเดือนเอาไว้ให้เพียงพอ พร้อมกับออกกำลังกายให้กระดูกเกิดการใช้งานเพื่อสะสมมวลกระดูกไว้

หากเป็นช่วงที่อายุยังไม่ได้สูงมาก ควรรับประทานแคลเซียมให้ได้ปริมาณ 800 มิลลิกรัมต่อวัน แต่หากอายุมากขึ้นแล้วควรรับประทานแคลเซียมให้ได้ถึง 1000 มิลลิกรัมต่อวัน ทั้งนี้ สำหรับแคลเซียมที่รับประทาน จะอยู่ในรูปแบบใดก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นอาหาร อย่างเช่น นม ถั่ว ปลา หรือจะเป็นอาหารเสริม วิตามินเสริมก็ได้เช่นกัน

บทความโดย : นพ.จิรชัย พิสุทธิ์เบญญา ศัลยแพทย์ชำนาญการด้านกระดูกสันหลัง

ปรึกษาอาการก่อนนัดพบแพทย์

พุธ, 27 ส.ค. 2025